1
00:00:06,640 --> 00:00:10,600
FORSMARK KERNCENTRALE, ZWEDEN
2
00:00:11,800 --> 00:00:17,000
Ik heb voor Forsmark gewerkt
in een kerncentrale in Zweden.
3
00:00:17,760 --> 00:00:21,840
28 APRIL 1986
4
00:00:22,000 --> 00:00:27,160
Naar een gecontroleerd gebied
moest door het apparaat gaan,
5
00:00:27,320 --> 00:00:31,240
wie heeft gecontroleerd
als het lichaam radioactieve straling heeft.
6
00:00:33,440 --> 00:00:39,280
Het was een normale procedure,
maar die ochtend ging het apparaat over.
7
00:00:39,440 --> 00:00:43,800
Niemand kwam er doorheen,
omdat het apparaat de hele tijd alarmeerde.
8
00:00:45,800 --> 00:00:49,680
Ik kon het niet geloven,
9
00:00:49,840 --> 00:00:55,040
dus vroeg ik het aan een van de mensen in de rij
laat mij zijn schoenen lenen
10
00:00:55,200 --> 00:00:58,080
en ik begon het te analyseren.
11
00:00:59,080 --> 00:01:03,080
Reactiesnelheid van de detector
hangt af van het niveau van radioactiviteit.
12
00:01:03,240 --> 00:01:05,440
Deze keer steeg het plotseling.
13
00:01:08,360 --> 00:01:09,880
Het was gruwelijk.
14
00:01:11,160 --> 00:01:15,080
In de inrichting werd een alarm geactiveerd
om het te evacueren.
15
00:01:16,080 --> 00:01:20,320
Dat dachten de Zweden eerst
ze hadden een nucleair ongeval.
16
00:01:21,320 --> 00:01:26,480
Later ontdekten de Zweden:
dat het uitgangspunt in de Sovjet-Unie lag.
17
00:01:26,640 --> 00:01:32,080
26/04/1986 in de kerncentrale van Tsjernobyl
Er was een explosie in Oekraïne.
18
00:01:37,000 --> 00:01:42,920
Aan de rechterkant.
Centraal gebouw, quadreactor.
19
00:01:43,880 --> 00:01:49,400
Er heeft zich een ernstig ongeval voorgedaan
in een Sovjet-kerncentrale in Oekraïne.
20
00:01:49,560 --> 00:01:53,040
Hoger! Hier! Blijf hier!
21
00:01:54,720 --> 00:01:57,280
Dit is het ergste in de geschiedenis
nucleair ongeval.
22
00:01:57,440 --> 00:02:01,840
Deskundigen zijn van mening dat dit enorm is
de reactorkern is gesmolten.
23
00:02:03,800 --> 00:02:07,080
De grootste angst houdt verband met straling,
voor de stille moordenaar.
24
00:02:07,240 --> 00:02:10,840
Blijkbaar komt er straling vrij
nog steeds uit Tsjernobyl.
25
00:02:11,840 --> 00:02:14,320
Je kunt er plotseling ziek van worden en dodelijk zijn.
26
00:02:15,320 --> 00:02:21,240
Schildklierkanker is toegenomen
bij kinderen die blootgesteld zijn aan neerslag.
27
00:02:21,400 --> 00:02:25,280
Hoe langer je leeft,
eten en drinken in besmette gebieden,
28
00:02:25,440 --> 00:02:28,120
hoe meer straling zich ophoopt in het lichaam.
29
00:02:30,120 --> 00:02:33,600
-Is de kern gesmolten?
- Ik kan geen commentaar geven.
30
00:02:33,760 --> 00:02:35,960
President Reagan was het land uit.
31
00:02:36,120 --> 00:02:41,320
Vice-president Bush vroeg mij:
hoe erg was het reactorongeval.
32
00:02:41,480 --> 00:02:45,680
Als nucleair ingenieur kon ik er niet achter komen
erger ongeval.
33
00:02:45,840 --> 00:02:49,960
De overlevenden zijn nu aan het woord
40 jaar later over zijn ervaringen.
34
00:02:50,120 --> 00:02:53,320
Sommigen praten voor het eerst over de gebeurtenissen.
35
00:02:54,040 --> 00:02:58,200
Er kwam een ongelooflijke moed bij kijken
en heldenmoed,
36
00:02:58,360 --> 00:03:02,720
offers
en extreem patriottisme.
37
00:03:03,560 --> 00:03:06,320
Wij zijn onze vrienden kwijtgeraakt.
38
00:03:07,280 --> 00:03:11,400
Wij zijn onze buren kwijtgeraakt.
Veel jonge mensen stierven.
39
00:03:13,240 --> 00:03:18,080
Hoe kunnen we gebeurtenissen begrijpen,
als de Sovjet-Unie er niets over vertelt?
40
00:03:19,480 --> 00:03:24,440
Het was een mondiale ramp.
Honderden miljoenen wilden het weten
41
00:03:24,600 --> 00:03:28,320
waren ze in gevaar
was het voedsel veilig om te eten.
42
00:03:28,480 --> 00:03:30,880
De Sovjets bleven stil.
43
00:03:33,360 --> 00:03:36,600
Het ging over
ongecontroleerd kernsmelten.
44
00:03:56,320 --> 00:04:01,920
Ik heb er al 40 jaar geen meer gehad
mogelijkheid om hierover publiekelijk te praten.
45
00:04:02,080 --> 00:04:05,600
in dienst van de CIA
nemen meestal geen contact op met de media.
46
00:04:07,840 --> 00:04:12,520
In 1986
Ik werkte als nucleair analist voor de CIA.
47
00:04:12,680 --> 00:04:16,560
Ik was 27 jaar oud en werkte
Vier jaar bij de CIA.
48
00:04:19,080 --> 00:04:22,960
Ik weet nog dat ik terugkwam van de lunch
op maandag 28 april.
49
00:04:23,120 --> 00:04:26,400
De Sovjet-Unie gaf uiteindelijk toe
het probleem.
50
00:04:26,560 --> 00:04:31,440
De zieken krijgen hulp,
maar er worden geen details gegeven.
51
00:04:31,600 --> 00:04:35,680
Volgens de verklaring is Tsjernobyl kernenergie
er was een ongeluk in de energiecentrale.
52
00:04:35,840 --> 00:04:40,760
Het was onheilspellend. Tsjernobyl wel
verder dan we hadden verwacht.
53
00:04:40,920 --> 00:04:43,440
MOSKOU, SOVJET-UNIE
54
00:04:43,600 --> 00:04:45,960
Ambassade van Zweden en Denemarken
55
00:04:46,120 --> 00:04:50,320
vroeg vandaag om de Sovjet-Unie
transparantie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
56
00:04:50,480 --> 00:04:53,800
Wyatt Andrews, CBS News, Moskou.
57
00:04:53,960 --> 00:04:57,360
De diplomatieke gemeenschap en journalisten
58
00:04:57,520 --> 00:05:01,440
bombardeerde Sovjetfunctionarissen
om antwoorden te krijgen.
59
00:05:01,600 --> 00:05:03,920
CENTRALE INTELLIGENTIEDIENST CIA
60
00:05:07,480 --> 00:05:12,400
We zijn onmiddellijk vertrokken met behulp van onze middelen
om meer te weten te komen.
61
00:05:13,640 --> 00:05:16,600
We gebruikten surveillancesatellieten,
62
00:05:16,760 --> 00:05:20,160
wat niet zo gebruikelijk was
like today.
63
00:05:20,320 --> 00:05:25,880
We moesten ons verzoek rechtvaardigen
saada satelliittikuvaa.
64
00:05:26,040 --> 00:05:30,400
We stelden voor dat we het konden zien
reddingsteams en meer.
65
00:05:31,800 --> 00:05:37,280
De volgende ochtend kregen we een versnelde
oproep van fotoanalisten:
66
00:05:37,440 --> 00:05:40,640
"De reactor is geëxplodeerd,
zoals je zei!" Onze reactie was:
67
00:05:40,800 --> 00:05:44,600
“Nee, we hebben erover gelogen.
Dat kan niet gebeuren met reactoren."
68
00:05:50,200 --> 00:05:54,680
De foto's lieten het zien
dat het gebouw volledig verwoest werd.
69
00:05:54,840 --> 00:06:01,440
Als nucleair ingenieur was ik er verbijsterd door
van explosieve en wijdverbreide vernietiging.
70
00:06:03,040 --> 00:06:07,080
Vergelijkbaar met een kernexplosie
was nog niet eerder gebeurd.
71
00:06:07,240 --> 00:06:10,560
Overeenkomstige stralingsemissie
nog niet eerder meegemaakt.
72
00:06:10,720 --> 00:06:12,880
Het was gruwelijk.
73
00:06:16,440 --> 00:06:19,600
Installatiewerkzaamheden aan kernreactoren
zijn actief.
74
00:06:19,760 --> 00:06:22,040
Er ligt een nieuwe grensregio in het verschiet.
75
00:06:25,680 --> 00:06:28,080
Jarenlang beweerde de Sovjet-Unie
76
00:06:28,240 --> 00:06:31,640
dat zijn kerntechnologie was
top van de wereld.
77
00:06:34,280 --> 00:06:39,680
Bouw van de kerncentrale van Tsjernobyl
begon in 1970.
78
00:06:39,840 --> 00:06:43,400
In 1986
er waren vier reactoren in gebruik.
79
00:06:45,400 --> 00:06:48,640
Er was iets speciaals aan hen
grote fysieke omvang.
80
00:06:48,800 --> 00:06:52,040
Ze waren veel groter
zoals reactoren in het Westen.
81
00:06:53,320 --> 00:06:57,840
Elke reactor produceerde
duizend megawatt elektriciteit.
82
00:06:58,000 --> 00:07:03,120
Met dat bedrag zou je kunnen elektrificeren
ongeveer een miljoen moderne woningen.
83
00:07:05,080 --> 00:07:08,080
De elektriciteitscentrale was gevestigd
Aan de noordwestkant van Kiev.
84
00:07:09,920 --> 00:07:13,840
Het was ongeveer 1.300 kilometer verderop
van Zweedse Forsmark,
85
00:07:14,000 --> 00:07:18,160
waar accidentele straling is
voor het eerst opgemerkt in het Westen.
86
00:07:19,840 --> 00:07:24,160
Radioactieve rook verspreidde zich
in grote aantallen in heel Europa.
87
00:07:24,320 --> 00:07:26,480
Omdat de afstanden lang waren
88
00:07:26,640 --> 00:07:30,680
en de hoeveelheid straling is nog steeds hoog,
er moet veel straling vrijgekomen zijn.
89
00:07:33,760 --> 00:07:36,240
Het is moeilijk te definiëren
90
00:07:36,400 --> 00:07:41,120
hoe radioactieve isotopen dat kunnen
beïnvloedt het lichaam en de gezondheid.
91
00:07:42,120 --> 00:07:48,240
Zelfs kleine hoeveelheden kunnen dit veroorzaken
bijvoorbeeld kanker jaren later.
92
00:07:49,240 --> 00:07:52,920
ZWEDEN
93
00:07:53,080 --> 00:07:57,960
Ik herinner me dat toen ik terugkwam met de bus
Van Forsmark tot Uppsala,
94
00:07:58,120 --> 00:08:00,200
Ik zag kinderen spelen.
95
00:08:00,360 --> 00:08:05,120
Ik wilde de bus stoppen en vragen:
opdat ze daar niet spelen.
96
00:08:06,920 --> 00:08:10,160
Maar zo'n bus
kon niet worden gestopt.
97
00:08:13,880 --> 00:08:19,920
Niemand wist welke soort
hoeveelheid straling zou doen voor de atmosfeer,
98
00:08:20,080 --> 00:08:24,240
hoe ver het zich zou verspreiden
en hoe gevaarlijk het zou zijn.
99
00:08:29,120 --> 00:08:36,120
We hebben veel gepraat bij Forsmark.
Iedereen in de controlekamer dacht:
100
00:08:37,480 --> 00:08:41,160
hoe het was om in Tsjernobyl te zijn.
101
00:08:45,080 --> 00:08:49,920
bij een elektriciteitscentrale,
die een dergelijk lot had ondergaan.
102
00:09:14,600 --> 00:09:19,920
Op de avond van het ongeval bediende ik de viervoudige reactor
als turbineregelingenieur.
103
00:09:22,240 --> 00:09:23,680
Ik was 28 jaar oud.
104
00:09:28,960 --> 00:09:35,960
OPERATOR VAN ELEKTRISCHE CENTRALE
105
00:09:38,440 --> 00:09:40,720
Waarom zweeg je bijna 40 jaar lang?
106
00:09:42,040 --> 00:09:44,040
Ik begon een nieuw leven
107
00:09:45,480 --> 00:09:47,720
en ik wilde niet terug naar het verleden.
108
00:09:52,960 --> 00:09:57,000
25 APRIL 1986, 23.30 uur
109
00:09:58,480 --> 00:10:03,280
TWEE UUR VOOR HET ONGEVAL
110
00:10:06,560 --> 00:10:10,320
QUAD-REACTOR,
KERNCENTRALE VAN TSJERNOBYL
111
00:10:12,640 --> 00:10:16,680
We zijn op het werk aangekomen
een half uur voor aanvang van de dienst.
112
00:10:18,400 --> 00:10:22,240
Mijn werkplek was aan de rechterkant
door de twee turbineconsoles.
113
00:10:27,840 --> 00:10:31,760
Zodra onze beurt begon,
we zijn begonnen met de voorbereidingen voor het examen.
114
00:10:33,760 --> 00:10:38,400
De quadreactor zou worden gesloten
voor routineonderhoud.
115
00:10:38,560 --> 00:10:45,080
Tegelijkertijd waren de operators van plan dit te doen
de uitgestelde veiligheidstest.
116
00:10:47,320 --> 00:10:50,840
Ironisch genoeg is het doel van het experiment
117
00:10:51,000 --> 00:10:55,160
was om een betere veiligheid te garanderen
in de reactor tijdens een stroomstoring.
118
00:10:57,400 --> 00:11:01,960
Ze waren met het experiment begonnen
dagen vóór het ongeval.
119
00:11:04,240 --> 00:11:09,640
Helaas werd de test afgebroken
om onderhoudsredenen van het elektriciteitsnetwerk
120
00:11:09,800 --> 00:11:11,720
en de sluiting werd verlengd.
121
00:11:15,840 --> 00:11:18,520
Door de vertraging vond het examen in de nachtdienst plaats.
122
00:11:21,120 --> 00:11:26,200
Ik wist niet van het geplande examen.
Niemand had ons erover verteld.
123
00:11:27,720 --> 00:11:30,040
De ploegleider nam contact op.
124
00:11:32,120 --> 00:11:35,960
Hij legde uit wat we zouden doen
en in welke volgorde.
125
00:11:38,440 --> 00:11:44,600
Probeer het naast Igor Kirshenbaum
werd ingevuld door twee personen:
126
00:11:44,760 --> 00:11:48,040
ploegleider Aleksandr Akimov
127
00:11:48,200 --> 00:11:51,880
en Leonid Toptunov,
die de reactor bestuurde.
128
00:11:55,200 --> 00:12:02,160
De reactor was notoir onstabiel
tijdens het afsluitproces.
129
00:12:03,160 --> 00:12:05,960
Toptunov was niet erg ervaren.
130
00:12:06,120 --> 00:12:12,040
Hij hield toezicht op de sluiting van de kernreactor
voor het eerst in zijn carrière.
131
00:12:13,880 --> 00:12:17,760
Veranderingen, begint
en tijdens shutdowns
132
00:12:17,920 --> 00:12:21,720
om het zacht uit te drukken
mensen renden rond
133
00:12:21,880 --> 00:12:26,160
en je voelde de spanning.
134
00:12:30,640 --> 00:12:36,520
Ze werden moe en probeerden het te doen
het examen. De kans kwam niet vaak voor.
135
00:12:38,360 --> 00:12:41,560
De hoogstgeplaatste persoon in de kamer was dat wel
Anatoly Dyatlov,
136
00:12:41,720 --> 00:12:45,520
plaatsvervangend hoofdingenieur van de energiecentrale.
137
00:12:47,200 --> 00:12:51,000
Het ging over de exameninstructies
meningsverschillen
138
00:12:51,160 --> 00:12:54,200
en het proces was zo lang uitgesteld,
139
00:12:54,360 --> 00:12:57,080
dat een deel van het personeel dreigde te vertrekken.
140
00:12:59,040 --> 00:13:01,800
Dyatlov,
die nooit vrolijk was,
141
00:13:01,960 --> 00:13:05,160
was al bijna 24 uur wakker.
142
00:13:07,560 --> 00:13:13,040
Dyatlov zei het laatste wat tegen Akimov was
vóór aanvang van het examen:
143
00:13:13,200 --> 00:13:15,120
"Waar wacht je nog op?"
144
00:13:23,680 --> 00:13:25,760
Ik kreeg opdracht om te beginnen.
145
00:13:25,920 --> 00:13:28,960
Ik drukte op de uitknop
146
00:13:29,120 --> 00:13:31,720
om de generator van het elektriciteitsnet los te koppelen.
147
00:13:39,160 --> 00:13:43,720
Aan het einde van het experiment
Toptunov drukte op de snelontgrendelingsknop van de AZ-5
148
00:13:43,880 --> 00:13:46,040
om de reactor stil te leggen.
149
00:13:47,760 --> 00:13:53,400
KLOK 01.23
150
00:13:56,760 --> 00:13:58,640
Er klonk een verschrikkelijk geluid.
151
00:14:05,240 --> 00:14:08,960
er was iets gebeurd
maar niemand wist wat.
152
00:14:14,600 --> 00:14:18,360
COMMISSARIS VAN POLITIE
153
00:14:20,760 --> 00:14:25,480
In 1986 was ik 29 jaar oud.
154
00:14:27,480 --> 00:14:33,840
Die nacht waren we op patrouille
rond de energiecentrale.
155
00:14:36,880 --> 00:14:39,880
Er was een koelbad vlakbij de elektriciteitscentrale.
156
00:14:42,080 --> 00:14:46,120
We hebben twee interceptors gezien
netten zetten.
157
00:14:48,920 --> 00:14:54,760
Ze moesten uit het water worden gehaald,
dus ik kleedde me uit tot aan mijn ondergoed.
158
00:14:56,160 --> 00:14:59,280
We bevonden ons op 400 meter van de reactor.
159
00:15:02,880 --> 00:15:05,160
Toen we op het punt stonden ze te arresteren,
160
00:15:07,200 --> 00:15:12,040
we hoorden een gerommel achter ons.
We draaiden ons allemaal om om te kijken.
161
00:15:15,280 --> 00:15:17,240
Er was onmiddellijk een ander gerommel te horen.
162
00:15:22,720 --> 00:15:26,160
Er klonk gerommel, er viel stof van het plafond.
163
00:15:27,160 --> 00:15:29,160
DE OPERATOR
164
00:15:29,320 --> 00:15:30,760
De lichten flikkerden.
165
00:15:32,160 --> 00:15:34,440
De noodverlichting ging aan.
166
00:15:38,800 --> 00:15:44,480
De wolk draaide boven ons.
Er regende wat as.
167
00:15:47,000 --> 00:15:48,880
Het rook echt.
168
00:15:51,640 --> 00:15:56,280
Op dat moment gaat het stralingswaarschuwingslampje branden
aan de muur van de controlekamer
169
00:15:56,440 --> 00:15:59,120
veranderd van groen naar rood.
170
00:16:02,920 --> 00:16:07,040
We reden 200 meter verderop
voor de vierde reactor.
171
00:16:10,280 --> 00:16:13,480
Ik vroeg: "God,
wat is er nog over van het gebouw?"
172
00:16:13,640 --> 00:16:16,680
De helft van het gebouw werd verwoest.
173
00:16:23,040 --> 00:16:24,960
01.30 uur,
KIEV BRANDWEER
174
00:16:25,120 --> 00:16:26,480
Prypja?
175
00:16:27,720 --> 00:16:28,760
Hallo.
176
00:16:28,920 --> 00:16:32,480
-De derde en vierde reactor?
-Ja, de derde en vierde.
177
00:16:32,640 --> 00:16:35,760
- Een explosie dan?
-Dus.
178
00:16:35,920 --> 00:16:38,800
- Staat het dak in brand?
-Ja, het dak brandt.
179
00:16:40,600 --> 00:16:43,360
Er begonnen allerlei berichten te komen.
180
00:16:45,520 --> 00:16:50,360
Brandwonden werden naar binnen gedragen
ontvangen persoon, Shashenok.
181
00:16:52,520 --> 00:16:55,280
Vladimir Sjasjenok,
die toezicht hield op de turbines,
182
00:16:55,440 --> 00:16:57,960
werd gevangen in een radioactieve dampwolk.
183
00:16:59,720 --> 00:17:02,280
Ze was nat en kreunde.
184
00:17:04,240 --> 00:17:06,160
Hij werd weggevoerd.
185
00:17:06,320 --> 00:17:07,760
Toen stierf hij.
186
00:17:10,400 --> 00:17:15,240
Dyatlov zei:
"Ik begrijp niet wat er is gebeurd."
187
00:17:17,080 --> 00:17:20,920
In de controlekamer heerste volledige verwarring.
188
00:17:21,080 --> 00:17:24,400
Ze wisten dat er iets mis was,
maar niet wat.
189
00:17:26,840 --> 00:17:30,040
Ze geloofden het niet
dat de reactor vernietigd zou zijn.
190
00:17:32,640 --> 00:17:38,560
De energiecentrale was gebouwd
rond de lange centrale gang.
191
00:17:38,720 --> 00:17:41,480
Er stonden vier reactoren opgesteld.
192
00:17:42,480 --> 00:17:45,480
Elke reactor had zijn eigen controlekamer
193
00:17:45,640 --> 00:17:49,360
en elke controlekamer was geïsoleerd
vanuit de reactorruimte
194
00:17:49,520 --> 00:17:52,760
met veel dikke betonnen muren.
195
00:17:54,400 --> 00:17:59,520
De viervoudige reactor was vernietigd, waardoor er acht nodig waren
met alle sensoren en apparaten,
196
00:17:59,680 --> 00:18:04,720
die het hen moest vertellen
wat er in de reactorkern gebeurde.
197
00:18:05,880 --> 00:18:08,080
Ze waren volledig verduisterd.
198
00:18:08,800 --> 00:18:11,960
OM 01:34,
KIEV BRANDWEER
199
00:18:12,120 --> 00:18:13,440
Wat brandt?
200
00:18:13,600 --> 00:18:19,200
Er heeft een explosie plaatsgevonden in het hoofdgebouw,
tussen de 3e en 4e reactor.
201
00:18:19,360 --> 00:18:21,520
- Zijn daar mensen?
-Ja.
202
00:18:21,680 --> 00:18:25,920
Alles, alles.
Stuur de hele brandweer daarheen.
203
00:18:27,880 --> 00:18:30,960
BRANDWEERMAN
204
00:18:31,520 --> 00:18:33,120
We begonnen te rijden.
205
00:18:37,200 --> 00:18:41,240
Ik zag een vuur dat brandde als een kaars.
206
00:18:42,640 --> 00:18:47,440
Er was een lichtzuil,
die naar de hemel gericht was.
207
00:18:47,600 --> 00:18:50,120
BRANDWEERMAN
208
00:18:50,280 --> 00:18:56,280
De brandweerlieden niet
heb nog nooit zoiets gezien.
209
00:18:56,440 --> 00:18:59,160
Er kwam een vreemde gloed uit de smeltende kern.
210
00:19:01,600 --> 00:19:04,600
Wij reden over de brug,
en ik zag een sterke gloed.
211
00:19:05,840 --> 00:19:09,720
Jura Khylko zei:
"Jongens, dit is eenrichtingsverkeer."
212
00:19:12,400 --> 00:19:15,880
Ik vroeg: "Hoezo eenrichtingsverkeer?"
Hij zei: "Zie je dat?"
213
00:19:16,040 --> 00:19:18,400
"Er is geen weg meer terug."
214
00:19:21,000 --> 00:19:23,760
Brandweerlieden riskeerden hun leven.
215
00:19:23,920 --> 00:19:29,640
Zoals de brandweerlieden tijdens de WTC-aanslagen.
Ze kenden de risico's en gingen toch.
216
00:19:35,920 --> 00:19:41,160
Er was een enorme ronde zwarte wolk.
217
00:19:44,120 --> 00:19:48,320
We kregen te horen dat we moesten gaan
richting het dak van de vierde reactor.
218
00:19:49,560 --> 00:19:52,920
Het gebouw was in stukken gevallen.
219
00:19:56,880 --> 00:19:59,760
Er was beton, grafiet,
220
00:20:00,880 --> 00:20:03,280
vuur, vlammen.
221
00:20:07,760 --> 00:20:12,040
Het moeilijkste was om de situatie onder controle te krijgen.
222
00:20:12,200 --> 00:20:14,920
Wij wisten het niet
hoeveel straling we hebben ontvangen.
223
00:20:25,240 --> 00:20:31,160
Straling als immaterieel, geurloos,
als potentieel dodelijke kracht
224
00:20:31,320 --> 00:20:33,160
is een onzichtbare vijand.
225
00:20:35,120 --> 00:20:38,880
De dodelijkste vorm van straling
zijn gammastraling,
226
00:20:39,040 --> 00:20:44,280
die het lichaam doordringen
zoals machinegeweerkogels.
227
00:20:44,440 --> 00:20:50,120
Ze scheuren het lichaam uit elkaar op cellulair niveau
en DNA beschadigen.
228
00:20:50,280 --> 00:20:54,240
Ze kunnen dodelijke verwondingen veroorzaken
ook heel ver weg.
229
00:20:54,400 --> 00:20:58,640
Er is geen houden meer aan
zoals dikke loodplaten
230
00:20:58,800 --> 00:21:01,680
of grote betonplaten.
231
00:21:04,080 --> 00:21:08,360
Direct na het ongeval
van reactoronderdelen
232
00:21:08,520 --> 00:21:12,000
Er zijn duizenden röntgenfoto's gemaakt
straling per uur.
233
00:21:12,160 --> 00:21:18,200
Degenen die in de buurt stonden, konden krijgen
dodelijke dosis in minuten.
234
00:21:20,800 --> 00:21:23,000
De gelaatsschermen die we gebruiken
235
00:21:23,160 --> 00:21:28,120
alleen beschermd tegen rook, verder niets.
236
00:21:28,280 --> 00:21:31,520
We hadden geen stralingspakken.
237
00:21:31,680 --> 00:21:33,880
OM 02:27,
KIEV BRANDWEER
238
00:21:34,040 --> 00:21:36,680
10.000 vierkante meter van het dak staat al in brand.
239
00:21:36,840 --> 00:21:39,800
Als het dak brandt, brandt de hele elektriciteitscentrale.
240
00:21:39,960 --> 00:21:42,520
De hele fabriek, alle vier de reactoren.
241
00:21:43,520 --> 00:21:44,520
KLOK 02.31
242
00:21:44,680 --> 00:21:49,160
We hebben 30-40 eenheden verzonden.
Iedereen uit de omgeving is uitgenodigd.
243
00:21:51,640 --> 00:21:53,680
Overal stond in brand.
244
00:21:54,680 --> 00:21:57,240
Ik begon op het dak te klimmen.
245
00:21:59,200 --> 00:22:01,840
Ik zag dat er veel gaten in het plafond zaten.
246
00:22:02,000 --> 00:22:04,440
Het was verbrijzeld en trilde.
247
00:22:05,920 --> 00:22:08,400
Ze waren bewapend met water en schuim,
248
00:22:08,560 --> 00:22:11,920
die worden gebruikt
bij een industriële brand.
249
00:22:12,960 --> 00:22:14,520
Het was donker,
250
00:22:14,680 --> 00:22:18,680
rook, branduitbraken,
delen van het dak waren ingestort.
251
00:22:18,840 --> 00:22:21,080
Mensen zaten onder het bitumen.
252
00:22:21,240 --> 00:22:24,640
Er was geen tijd om te praten
of kijk rond.
253
00:22:26,480 --> 00:22:31,520
- Was het eng?
- Moest zich concentreren op snel bewegen.
254
00:22:31,680 --> 00:22:34,560
De anderen riepen: 'Waar zijn de slangen?'
255
00:22:34,720 --> 00:22:38,480
Het enige waar ik aan kon denken waren zij,
niet mijn angsten.
256
00:22:38,640 --> 00:22:42,320
"Breng slangen mee, breng water!"
Hoe kun je bang zijn?
257
00:22:42,480 --> 00:22:46,280
De angst kwam later.
258
00:22:47,280 --> 00:22:50,160
OM 03:26,
KIEV BRANDWEER
259
00:22:50,320 --> 00:22:52,800
Er is gevaar.
260
00:22:52,960 --> 00:22:55,840
Er bestaat een ernstig stralingsgevaar.
261
00:22:59,800 --> 00:23:04,520
Straling op de daken van reactorgebouwen
was zo sterk
262
00:23:04,680 --> 00:23:10,560
dat vrijwel onmiddellijk enkele brandweerlieden
kwam naar beneden met stralingssymptomen.
263
00:23:10,720 --> 00:23:13,800
Ze hebben al overgegeven,
toen ze werden weggevoerd.
264
00:23:15,800 --> 00:23:20,040
Eén voor één zeiden ze:
'Petro, ik voel me slecht.'
265
00:23:20,200 --> 00:23:24,480
Ik zei dat ze naar beneden moesten gaan,
en de ambulance heeft ze meegenomen.
266
00:23:28,240 --> 00:23:33,680
In de controlekamer werd het niet helemaal begrepen,
wat er was gebeurd
267
00:23:33,840 --> 00:23:36,920
zelfs uren na de explosie.
268
00:23:39,240 --> 00:23:42,280
Dyatlov kwam binnen
vanaf de andere ingang.
269
00:23:43,440 --> 00:23:48,480
Kalm zei hij: ‘Onnodig
personeel moet worden weggestuurd."
270
00:23:48,640 --> 00:23:52,680
Later
Dyatlov kwam weer naar mij toe.
271
00:23:53,800 --> 00:23:58,160
Hij riep: 'Ik heb alles onnodig besteld
pois valvomosta.”
272
00:23:59,560 --> 00:24:02,800
20 minuten later
de hoofdingenieur van de energiecentrale arriveerde.
273
00:24:04,000 --> 00:24:07,400
Hij eiste
dat water aan de reactor wordt toegevoerd.
274
00:24:09,320 --> 00:24:14,720
Er ging geen koelwater de reactor in,
wat zou kunnen leiden tot kernsmelting.
275
00:24:14,880 --> 00:24:20,760
Ze waren dus volledig gefocust
om water in de reactor te krijgen.
276
00:24:21,760 --> 00:24:26,640
Maar het koelsysteem kleppen
moest handmatig worden vertaald.
277
00:24:29,680 --> 00:24:34,640
Akimov en Toptunov verlieten de controlekamer
en probeerde de kleppen te openen
278
00:24:34,800 --> 00:24:37,800
en manieren bedenken om de reactor te koelen.
279
00:24:40,240 --> 00:24:44,720
Dat waren ze al heel lang
op het gebied van overvloedige gammastraling.
280
00:24:46,080 --> 00:24:49,520
Ze beseften het niet
dat het openen van de kleppen tijdverspilling was.
281
00:24:52,160 --> 00:24:57,120
De reactor was al vernietigd,
en er kon niets aan gedaan worden.
282
00:25:00,560 --> 00:25:05,400
Akimov en Toptunov kregen
dodelijke hoeveelheid straling.
283
00:25:06,760 --> 00:25:09,320
Ze stierven een paar weken later.
284
00:25:11,880 --> 00:25:14,840
Ze gaven hun leven
proberen te helpen.
285
00:25:18,760 --> 00:25:22,520
Als Dyatlov er niet was geweest
stuurde mij weg
286
00:25:22,680 --> 00:25:24,920
hetzelfde zou mij zijn overkomen.
287
00:25:26,680 --> 00:25:30,200
ik kan zeggen
dat Dyatlov mijn leven heeft gered.
288
00:25:36,480 --> 00:25:38,640
Op de ochtend van 26 april
289
00:25:38,800 --> 00:25:43,560
brand in het dak van het reactorgebouw
was gedoofd.
290
00:25:45,120 --> 00:25:49,320
Brandweerlieden hebben de drievoudige reactor gered
en de rest van het complex.
291
00:25:49,480 --> 00:25:52,160
Ik bewonder deze brandweerlieden echt,
292
00:25:52,320 --> 00:25:55,800
van wie velen stierven
in de komende dagen en weken.
293
00:25:59,120 --> 00:26:04,760
OM 07:00 uur,
5,5 UUR NA HET ONGEVAL
294
00:26:07,960 --> 00:26:12,680
Het brandalarm werd beëindigd
om zeven uur 's ochtends.
295
00:26:14,280 --> 00:26:18,360
Iedereen was van het dak gekomen.
296
00:26:19,160 --> 00:26:24,440
In eerste instantie was ik opgelucht en ontspannen,
maar toen begon het.
297
00:26:25,440 --> 00:26:28,520
Ik had al ernstige brandwonden aan mijn benen.
298
00:26:29,760 --> 00:26:33,280
Ik voelde me plotseling ziek
en ik viel flauw.
299
00:26:33,440 --> 00:26:38,840
Toen ik wakker werd,
300
00:26:39,000 --> 00:26:42,280
Ik lag al in het Prypjat-ziekenhuis.
301
00:26:44,200 --> 00:26:47,320
Op het dak van de drievoudige reactor
van vroegere brandweerlieden
302
00:26:47,480 --> 00:26:51,160
velen ontvingen dodelijke hoeveelheden straling.
303
00:26:51,320 --> 00:26:56,560
We voelden ons verschrikkelijk. Wij volgden
leeft iedereen nog?
304
00:26:57,600 --> 00:26:59,560
Die ligt daar en die daar.
305
00:27:00,800 --> 00:27:04,320
brandweer,
wie ging er eerst heen,
306
00:27:05,520 --> 00:27:09,200
waren als geroosterd vlees.
307
00:27:25,040 --> 00:27:27,840
Boven was de reactor
2 - 3 meter dikke beschermplaat,
308
00:27:28,000 --> 00:27:31,240
die meer dan 1.800 ton woog.
309
00:27:31,400 --> 00:27:34,760
De schijf vloog ongeveer honderd meter de lucht in.
310
00:27:36,160 --> 00:27:37,520
1.800 ton.
311
00:27:37,680 --> 00:27:41,840
De hoeveelheid energie die vrijkomt
was geweldig.
312
00:27:45,080 --> 00:27:50,440
186 brandweerlieden slaagden erin
om alles uit te zetten,
313
00:27:50,600 --> 00:27:55,480
waardoor het reactorgebouw in brand werd gestoken
op daken en terreinen.
314
00:27:56,480 --> 00:28:00,080
Maar er stond nog steeds iets in brand.
315
00:28:02,600 --> 00:28:06,280
De reactorkern brandde nog steeds.
316
00:28:06,440 --> 00:28:09,760
Het vuur was veel heter
en moeilijker uit te schakelen.
317
00:28:11,960 --> 00:28:16,480
Radioactief materiaal
steeg met rookwolken de lucht in.
318
00:28:16,640 --> 00:28:22,000
Van daaruit kwam het in het milieu terecht
en uiteindelijk naar andere landen in de wereld.
319
00:28:24,120 --> 00:28:29,160
Het was ongekend
stralingsemissie
320
00:28:29,320 --> 00:28:33,040
rechtstreeks de lucht in
elke minuut, elk uur.
321
00:28:33,200 --> 00:28:38,120
Het verspreidde zich nog steeds in grote aantallen
radioactieve deeltjes.
322
00:28:41,600 --> 00:28:46,760
De dichtstbijzijnde stad, Prypjat, was
drie kilometer van de elektriciteitscentrale.
323
00:28:48,920 --> 00:28:54,160
Die ochtend deed niemand dat
officiële melding van het ongeval.
324
00:28:55,240 --> 00:29:01,720
Het leven ging verder in Pripyat,
als een normale lenteochtend.
325
00:29:04,120 --> 00:29:07,800
Niemand vertelde het hen
uit het gevaar van de dood.
326
00:29:11,200 --> 00:29:17,200
Ons appartement lag twee kilometer verderop
van de energiecentrale, dat wil zeggen heel dichtbij.
327
00:29:20,000 --> 00:29:23,480
In 1986 was ik acht jaar oud.
328
00:29:23,640 --> 00:29:27,800
INWONERS VAN PRYPJAT
329
00:29:29,480 --> 00:29:33,760
Prypja werd gebouwd
om de elektriciteitscentrale te bedienen.
330
00:29:34,840 --> 00:29:38,400
Voor mij was het een gelukkige stad.
331
00:29:38,560 --> 00:29:42,400
Er waren veel kinderen en bloemen.
332
00:29:44,280 --> 00:29:46,520
Er werden daar veel rozen geplant.
333
00:29:48,040 --> 00:29:52,200
Ik werd gefotografeerd voor rozen
naar de stadsbrochure.
334
00:29:58,040 --> 00:30:02,760
Ik kwam uit de stad Pripyat
hoofdarchitect.
335
00:30:05,480 --> 00:30:09,200
HOOFDARCHITECT VAN PRYPJAT
336
00:30:09,360 --> 00:30:14,640
Mijn taak was om de stad te ontwikkelen
voor de toekomst.
337
00:30:19,600 --> 00:30:23,440
De meeste inwoners van de stad
waren jong.
338
00:30:23,600 --> 00:30:26,880
De gemiddelde leeftijd bedroeg 27 jaar.
339
00:30:28,240 --> 00:30:31,600
Wat kun je verwachten,
als er veel jonge mensen zijn?
340
00:30:31,760 --> 00:30:35,840
Liefde en veel kinderen.
341
00:30:41,160 --> 00:30:47,200
OM 08.30 uur,
7 UUR NA HET ONGEVAL
342
00:30:50,440 --> 00:30:54,760
We werden normaal wakker
en wij gingen naar school.
343
00:30:57,320 --> 00:30:59,880
Ook op zaterdag werd er naar school gegaan.
344
00:31:00,040 --> 00:31:04,720
Alle aanwezigen werden blootgesteld
voor radioactieve deeltjes.
345
00:31:07,720 --> 00:31:12,360
Vóór het ongeval
veiligheidsmaatregelen werden nooit besproken.
346
00:31:12,520 --> 00:31:16,560
De energiecentrale werd als veilig beschouwd.
347
00:31:16,720 --> 00:31:21,360
Niemand vond dat iets
er kan iets gevaarlijks gebeuren.
348
00:31:26,200 --> 00:31:29,720
PRYPS
349
00:31:29,880 --> 00:31:33,480
Het was niet op school
geen enkele paniek.
350
00:31:33,640 --> 00:31:36,760
De leraar gaf ons jodiumtabletten.
351
00:31:38,000 --> 00:31:40,840
We kregen te horen dat we ze moesten meenemen.
352
00:31:41,000 --> 00:31:44,640
De reden daarvoor werd niet goed uitgelegd.
353
00:31:47,240 --> 00:31:50,520
We gingen naar de badkamer en gooiden ze weg.
354
00:31:50,680 --> 00:31:54,480
Waarom zouden we pillen slikken?
Het was niet leuk.
355
00:31:55,480 --> 00:32:00,840
Wij zijn eerder uitgestapt en de onze ook
kreeg te horen dat ze direct naar huis moesten gaan.
356
00:32:01,000 --> 00:32:07,240
Het was prachtig weer dat voorjaar
en we waren blij dat school voorbij was.
357
00:32:14,720 --> 00:32:20,800
OM 09:00 uur,
7,5 UUR NA HET ONGEVAL
358
00:32:22,840 --> 00:32:26,280
Zaterdagochtend rond negen uur
359
00:32:26,440 --> 00:32:29,120
De lokale overheid hield een bijeenkomst,
360
00:32:29,280 --> 00:32:33,840
waar werd uitgelegd dat iedereen dat is
normaal moeten blijven functioneren.
361
00:32:34,000 --> 00:32:37,160
En niemand hoeft in paniek te raken.
362
00:32:40,720 --> 00:32:42,800
Op de dag van het ongeval was er een bijeenkomst.
363
00:32:42,960 --> 00:32:46,720
Wij werden op de hoogte gebracht
van het ongeval in de energiecentrale.
364
00:32:48,280 --> 00:32:53,880
vroeg iemand
hoe gevaarlijk het is in de stad.
365
00:32:54,040 --> 00:32:57,160
Niemand zei
niets over stralingsniveaus.
366
00:33:01,520 --> 00:33:07,480
Sovjet-soldaten gemeten
stralingsmetingen in de hele stad.
367
00:33:09,200 --> 00:33:12,400
Ik vroeg hen: "Welk niveau is het?"
368
00:33:13,400 --> 00:33:16,240
Ze zeiden: "Dat is goed."
369
00:33:20,120 --> 00:33:24,760
In Pripyat op 26 en 27 april
in gefilmde films
370
00:33:24,920 --> 00:33:29,800
heldere flitsen zijn zichtbaar
blijkbaar straling die de film raakt.
371
00:33:35,240 --> 00:33:37,840
Het waren soldaten en ze wisten het
372
00:33:38,000 --> 00:33:41,840
ettei heidän saa puhua.
373
00:33:42,000 --> 00:33:47,280
Ze hadden allemaal geadopteerd
als kind met zo'n gewoonte
374
00:33:47,440 --> 00:33:52,240
sinds Stalins tijd,
dat je je mond moet houden.
375
00:33:54,920 --> 00:34:00,280
De Sovjetautoriteiten wilden het houden
Tsjernobyl-gebeurtenissen in het geheim.
376
00:34:02,280 --> 00:34:06,640
Ze hebben wegversperringen opgezet
Ik snuffel rond in de stad,
377
00:34:06,800 --> 00:34:11,920
en de KGB verbrak de telefoonlijnen,
zodat niemand van daaruit kon bellen.
378
00:34:13,320 --> 00:34:19,400
Het antwoord van de Sovjet-Unie op de problemen was:
verberg ze totdat er iets wordt uitgevonden.
379
00:34:23,640 --> 00:34:28,200
Toen de omvang van de ramp plaatsvond
steeds duidelijker,
380
00:34:28,360 --> 00:34:31,800
afhandeling van het ongeval
naar Moskou verhuisd.
381
00:34:37,440 --> 00:34:42,320
Centraal Comité van Moskou
voortdurend tegengekomen.
382
00:34:42,480 --> 00:34:45,720
Ze organiseerden een regeringscommissie.
383
00:34:48,400 --> 00:34:51,560
Het was toen een uiterst geheim onderwerp.
384
00:34:53,440 --> 00:34:56,680
VOORMALIG MINISTER VAN ENERGIE VAN OEKRAÏNE
385
00:34:57,680 --> 00:35:04,600
Niets nucleair gerelateerd
kon het niet onthullen.
386
00:35:06,160 --> 00:35:08,000
Skliarov was een minister,
387
00:35:08,160 --> 00:35:12,720
die rechtstreeks met Oekraïne correspondeerde
aan de leider van de Communistische Partij.
388
00:35:12,880 --> 00:35:17,280
Hij werd gestuurd als lid van de regering
als vertegenwoordiger van de energiecentrale
389
00:35:17,440 --> 00:35:22,880
om erachter te komen wat er gebeurd was,
en maak de sporen schoon.
390
00:35:24,160 --> 00:35:27,520
Ik heb aan alle commissies deelgenomen
vergaderingen zonder uitzondering.
391
00:35:28,920 --> 00:35:32,640
Mijn vice-minister stond tegenover mij
in Pripyat.
392
00:35:34,400 --> 00:35:36,640
We reden naar de quadreactor.
393
00:35:38,920 --> 00:35:42,200
Ik stond daar en kon mijn ogen niet geloven.
394
00:35:43,960 --> 00:35:48,600
Het voelde alsof iemand kneep
mijn hart. Ik verstijfde.
395
00:35:49,440 --> 00:35:55,360
OM 14:00 uur,
12,5 UUR NA HET ONGEVAL
396
00:35:57,120 --> 00:36:02,840
Het is ongelooflijk wat de Sovjet-Unie doet
Het topmanagement wist het om twee uur.
397
00:36:03,000 --> 00:36:09,800
Ze wisten dat de kern wegging
enorme hoeveelheden straling in de atmosfeer.
398
00:36:09,960 --> 00:36:15,560
Ze wisten dat de stad Prypjat
bevond zich in de stralingsbaan,
399
00:36:15,720 --> 00:36:19,400
en ze vertelden het niet
niets voor de bewoners van het gebied.
400
00:36:26,400 --> 00:36:32,240
Dat zeiden stadsfunctionarissen
aan mijn moeder om niet in paniek te raken.
401
00:36:32,400 --> 00:36:35,760
Alles in de stad moet doorgaan,
ook voor bruiloften.
402
00:36:39,880 --> 00:36:43,400
INWONERS VAN PRYPJAT
403
00:36:46,760 --> 00:36:51,920
Ik werd verliefd op Iryna,
toen ik hem op het stadsplein zag.
404
00:36:52,080 --> 00:36:54,560
Haar schoonheid maakte indruk.
405
00:36:58,440 --> 00:37:01,560
Diezelfde avond heb ik haar ten huwelijk gevraagd.
406
00:37:04,440 --> 00:37:09,480
Onze ceremonie was geregeld
tot twee uur.
407
00:37:11,760 --> 00:37:16,000
Het was de laatste bruiloft in Prypjat.
408
00:37:21,000 --> 00:37:26,560
OM 17:00 uur,
15,5 UUR NA HET ONGEVAL
409
00:37:27,640 --> 00:37:30,400
PRYPJAT PLAATSELIJK ADMINISTRATIEKANTOOR
410
00:37:30,560 --> 00:37:34,720
Op de middag van de 26e
vertegenwoordigers van de regeringscommissie
411
00:37:34,880 --> 00:37:38,160
totaal onvoorbereid aangekomen
naar de situatie.
412
00:37:40,840 --> 00:37:44,280
We hadden een vergadering
in het kantoor van het plaatselijk comité.
413
00:37:44,440 --> 00:37:50,280
Ik was verrast dat de commissie dat niet deed
waren deskundigen,
414
00:37:50,440 --> 00:37:54,480
wie zou het kunnen bedenken
snel en vol vertrouwen.
415
00:37:56,080 --> 00:38:00,560
Het was niet inbegrepen
geen nucleaire experts.
416
00:38:02,480 --> 00:38:08,240
van Moskou en de plaats van het ongeval
er was sprake van overspraak in de communicatie.
417
00:38:08,400 --> 00:38:13,720
Dingen werden niet eerlijk besproken,
wat de eerste stappen belemmerde.
418
00:38:14,800 --> 00:38:20,000
Je kunt het erin zien
hoe de evacuatie van de steden werd uitgesteld.
419
00:38:21,400 --> 00:38:27,320
Er was ruzie in de regeringscommissie
over de vraag of Prypja geëvacueerd moet worden.
420
00:38:27,480 --> 00:38:30,760
Ze wilden vooral behouden
in het geheim.
421
00:38:30,920 --> 00:38:33,720
They didn't want to
dat de informatie zich zou verspreiden
422
00:38:33,880 --> 00:38:37,200
of dat de bewoners het gebied zouden verlaten.
423
00:38:40,080 --> 00:38:45,560
Geen tekenen van welke aard dan ook
er heeft zich geen grote catastrofe voorgedaan.
424
00:38:46,600 --> 00:38:48,200
Het leven ging gewoon door.
425
00:38:51,400 --> 00:38:54,280
Iemand vierde een bruiloft. Dat zag ik ergens.
426
00:38:55,400 --> 00:39:00,760
OM 18.00 uur,
16,5 UUR NA HET ONGEVAL
427
00:39:07,360 --> 00:39:09,000
Wij hebben onze eed afgelegd.
428
00:39:11,960 --> 00:39:14,920
We werden man en vrouw.
429
00:39:20,520 --> 00:39:24,960
Wij dansten de eerste
we dansten als getrouwd stel, de wals.
430
00:39:30,360 --> 00:39:35,600
Tijdens het eten praatte de menigte alleen maar over
wat er bij de energiecentrale was gebeurd.
431
00:39:39,920 --> 00:39:44,240
De hoeveelheid straling in Pripyat
werd erger naarmate de dag vorderde.
432
00:39:44,400 --> 00:39:50,880
Stralingsmetingen in de avond
zeer hoge waarden werden verkregen.
433
00:39:53,000 --> 00:39:58,200
Het gesprek van de stad begon,
dat er iets was gebeurd
434
00:39:58,360 --> 00:40:02,280
maar de omvang van het ongeval
was not clear to anyone.
435
00:40:06,840 --> 00:40:12,080
We gingen moe naar het appartement,
maar gelukkig.
436
00:40:16,200 --> 00:40:22,920
Mijn boeket rozen was verdord
alsof ze verbrand zijn.
437
00:40:27,960 --> 00:40:33,720
Ik heb de rozen in bad gezet.
Ik dacht dat ze nog bezig waren.
438
00:40:36,080 --> 00:40:40,320
Zaterdag laat
Lokale overheid van Pripyat
439
00:40:40,480 --> 00:40:45,800
begon zelf de evacuatie voor te bereiden,
mocht het nodig worden.
440
00:40:47,480 --> 00:40:51,760
Wij hebben de wiskunde gedaan.
Volgens hen hadden we dat nodig
441
00:40:51,920 --> 00:40:56,680
bijna 1.500 bussen naar Prypjat.
442
00:40:58,360 --> 00:41:02,320
Kuvitelkaa,
hoeveel werk er gedaan moest worden.
443
00:41:03,560 --> 00:41:08,720
Alle gevonden bussen zijn verzonden
op korte termijn naar de plaats.
444
00:41:09,720 --> 00:41:11,960
Achteraf gezien is dat indrukwekkend.
445
00:41:14,480 --> 00:41:17,760
Mensen die de busoptocht zagen,
446
00:41:17,920 --> 00:41:20,880
zei dat het zo was
kilometer lang.
447
00:41:23,720 --> 00:41:26,440
Zaterdagavond
hoofd van de regeringscommissie
448
00:41:26,600 --> 00:41:29,080
weigerde de evacuatie te aanvaarden
449
00:41:29,240 --> 00:41:32,440
Of om de mensen te informeren
evenementen.
450
00:41:32,600 --> 00:41:35,760
Hoewel honderden bussen
werd ter plekke uitgenodigd.
451
00:41:35,920 --> 00:41:38,960
Het grootste deel van de bevolking bleef thuis
452
00:41:39,120 --> 00:41:41,880
wachten op meer nieuws.
453
00:41:43,920 --> 00:41:48,720
De telefoons werkten niet,
Alleen HF-radio's. We waren geïsoleerd.
454
00:41:52,320 --> 00:41:57,640
Ik herinner me die energiecentrale
zag er ongebruikelijk uit.
455
00:41:57,800 --> 00:42:00,400
Ik vroeg: "Mam, brandt het?"
456
00:42:00,560 --> 00:42:05,280
Hij bestelde enigszins botweg
stil te houden.
457
00:42:07,040 --> 00:42:10,840
Ik besefte dat er iets aan de hand was.
458
00:42:11,000 --> 00:42:14,440
Maar wij gingen slapen,
zoals gewoonlijk.
459
00:42:21,920 --> 00:42:25,640
De Sovjet-Unie verwachtte van wel
hallita tarinaa,
460
00:42:25,800 --> 00:42:28,880
ook al was de kern gesmolten.
461
00:42:29,960 --> 00:42:33,760
De Sovjet-Unie had dat wel
een ongekende kernramp.
462
00:42:34,800 --> 00:42:36,960
Er moest voor gezorgd worden.
463
00:42:37,120 --> 00:42:40,080
Duizenden werknemers werden geïnformeerd:
464
00:42:40,240 --> 00:42:44,480
‘Jullie worden de Sovjet-Unie
helden, aan de slag."
465
00:42:44,640 --> 00:42:49,840
Er was een dreiging die radioactief was
de stof stroomt in het grondwater.
466
00:42:50,000 --> 00:42:55,200
Het zou de landbouw hebben verwoest
decennia lang.
467
00:42:57,280 --> 00:42:59,640
Ze probeerden wanhopige maatregelen.
468
00:43:00,800 --> 00:43:03,720
Mijnwerkers werden gebracht
om een tunnel onder de reactor te graven.
469
00:43:03,880 --> 00:43:10,240
Ze vroegen om helikopterpiloten
rijden naar stralingswolken,
470
00:43:10,400 --> 00:43:13,920
om de gevolgen van de explosie te vermijden
kon worden ingeperkt.
471
00:43:16,480 --> 00:43:18,520
De kern brandde nog steeds.
472
00:43:18,680 --> 00:43:24,120
Radioactieve deeltjes stegen op
met rookwolken in de atmosfeer.
473
00:43:24,280 --> 00:43:27,040
Het was een bedreiging voor de hele planeet.
474
00:43:28,200 --> 00:43:30,200
Vertaling: Tiia Ruuskanen